Udar cieplny u psa – jak go rozpoznać i co zrobić, gdy pies się przegrzewa?

Udar cieplny u psa może zacząć się od czegoś, co na pierwszy rzut oka wygląda zupełnie niewinnie. Jest ciepły dzień, Twój pies trochę mocniej zieje po spacerze, szuka cienia, pije więcej wody. Myślisz: „Jest mu gorąco, zaraz mu przejdzie”. I właśnie tutaj łatwo przegapić moment, w którym zwykłe przegrzanie zaczyna zmieniać się w stan zagrożenia życia. Pies nie musi leżeć nieprzytomny na rozgrzanym chodniku, żeby potrzebował natychmiastowej pomocy. Nie musi też spędzić godziny w nagrzanym samochodzie. Udar cieplny może rozwinąć się podczas biegania, aportowania, intensywnej zabawy, a nawet w pomieszczeniu, w którym jest gorąco i duszno. Co więcej, niektóre psy są znacznie bardziej podatne na przegrzanie niż inne. Dlatego warto wiedzieć nie tylko jak wygląda udar cieplny u psa, ale przede wszystkim co może do niego doprowadzić, jakie sygnały powinny Cię zaniepokoić i co zrobić, zanim dotrzecie do lekarza weterynarii.

Udar cieplny u psa – co właściwie dzieje się w organizmie?

Pies ma inne możliwości regulowania temperatury niż człowiek. Nie chłodzi całego ciała poprzez pocenie się, a jednym z najważniejszych mechanizmów oddawania ciepła jest ziajanie. Gdy pies intensywnie zieje, zwiększa przepływ powietrza przez drogi oddechowe, co pomaga odprowadzać ciepło. Problem pojawia się wtedy, gdy organizm produkuje więcej ciepła niż jest w stanie oddać. Może się tak stać zarówno z powodu wysokiej temperatury otoczenia, jak i intensywnej pracy mięśni podczas wysiłku. Znaczenie ma również wilgotność powietrza – przy wysokiej wilgotności parowanie jest mniej skuteczne, a więc chłodzenie staje się trudniejsze. Temperatura ciała zaczyna wtedy rosnąć. Początkowo pies próbuje sobie z tym poradzić, ale jeśli mechanizmy termoregulacji przestają wystarczać, sytuacja może szybko wymknąć się spod kontroli i może dojść do udaru cieplnego, który jest stanem nagłym i może prowadzić do zaburzeń pracy wielu narządów, a nawet do śmierci.

Co może doprowadzić do udaru cieplnego u psa?

Pierwsze skojarzenie jest oczywiste – upał. Rzeczywiście, wysoka temperatura otoczenia jest jednym z czynników ryzyka, ale to tylko jeden element. Do udaru cieplnego może dojść również w związku z intensywnym wysiłkiem fizycznym. Pies podczas biegania, aportowania czy intensywnej zabawy produkuje duże ilości ciepła. Jeśli jednocześnie temperatura i wilgotność powietrza są wysokie, możliwości jego odprowadzania mogą okazać się niewystarczające. Udar cieplny może więc pojawić się nawet wtedy, gdy nie masz wrażenia, że jest aż tak gorąco.

Ryzyko zwiększa również przebywanie w gorącym, słabo wentylowanym miejscu. Najbardziej znanym przykładem jest samochód, ale problem może dotyczyć także innych zamkniętych pomieszczeń, w których temperatura szybko rośnie i nie ma możliwości skutecznego schłodzenia organizmu.

Do przegrzania może przyczynić się również stan zdrowia psa. Szczególnej ostrożności wymagają psy z chorobami układu oddechowego lub serca, a także psy, które mają trudności z efektywnym oddychaniem. W grupie większego ryzyka znajdują się również psy z nadwagą, seniorzy, szczenięta oraz psy ras brachycefalicznych.

Ryzyko przegrzania i udaru cieplnego zależy od wielu czynników – między innymi od psa, jego kondycji, zdrowia, aktywności i warunków, w których przebywa.

Czy pies sam wie, kiedy jest mu gorąco i powinien przestać biegać?

To ważne pytanie szczególnie wtedy, gdy masz psa, który kocha aportowanie, bieganie albo zabawę z innymi psami. Nie możesz zakładać, że pies zawsze sam podejmie właściwą decyzję. Niektóre psy są tak zaangażowane w aktywność, że mimo narastającego zmęczenia nadal chcą biec, aportować czy bawić się. Ekscytacja może sprawić, że pies będzie kontynuował wysiłek, mimo że warunki przestały być dla niego bezpieczne. Dlatego w upalne dni odpowiedzialność za intensywność aktywności spoczywa na Tobie. Jeśli widzisz, że pies coraz ciężej oddycha, wyraźnie zwalnia, szuka cienia albo przestaje zachowywać się jak zwykle, nie zachęcaj go do jeszcze jednego aportu. Piłka może poczekać. Zdrowie psa nie.

Jak rozpoznać objawy udaru cieplnego?

Najbardziej charakterystycznym sygnałem jest oczywiście intensywne ziajanie, ale samo ziajanie nie oznacza jeszcze udaru cieplnego. Pies ziaje po wysiłku i w sytuacji stresowej. Ważne jest to, jak intensywne jest ziajanie, jak długo się utrzymuje i jakie inne objawy pojawiają się jednocześnie. Szczególnie niepokojące jest połączenie nasilonego ziajania ze zmianą zachowania, trudnościami w poruszaniu się, zaburzeniami świadomości lub innymi objawami ogólnymi. Pies może szukać chłodniejszego miejsca, mieć trudności z uspokojeniem się, mocno się ślinić, a jego dziąsła lub język mogą stać się intensywnie czerwone. Wraz z pogłębianiem się problemu mogą pojawić się wymioty lub biegunka, osłabienie, dezorientacja, chwiejny chód, problemy z koordynacją. Pies może przestać reagować tak jak zwykle. Następnie może dojść do zapaści, drgawek, utraty przytomności, a w najcięższych przypadkach do niewydolności wielu narządów.

Co zrobić, gdy podejrzewasz udar cieplny u psa?

Tutaj liczy się czas. Przede wszystkim natychmiast przerwij wysiłek i zabierz psa z gorącego miejsca. Znajdź cień, chłodne pomieszczenie albo klimatyzowane auto. Jeśli masz możliwość, zapewnij przepływ powietrza. Następnie rozpocznij chłodzenie psa. Aktualne zalecenia RVC wskazują, że w przypadku podejrzenia udaru cieplnego warto kierować się zasadą „cool first, transport second” – najpierw rozpocząć chłodzenie, a następnie jak najszybciej udać się do lekarza weterynarii. Nie oznacza to oczywiście, że masz przez kilkadziesiąt minut chłodzić psa w domu i dopiero później szukać lecznicy. Kontakt z weterynarzem powinieneś nawiązać możliwie szybko.

Do chłodzenia możesz wykorzystać wodę i ruch powietrza. Woda powinna być chłodniejsza od temperatury ciała psa. Należy zwilżać psie łapy, brzuch, pachwiny, okolice pach i szyi.

Czego nie robić podczas udaru cieplnego u psa?

W sytuacji zagrożenia łatwo działać impulsywnie. Wpływa na nas stres i wysokie emocje. Chcesz jak najszybciej pomóc psu, więc sięgasz po rozwiązanie, które wydaje Ci się najbardziej oczywiste. Problem w tym, że nie każda metoda jest dobrym pomysłem, a niektóre mogą opóźnić właściwą pomoc.

Nie wkładaj psa do lodowatej wody. Tak gwałtowna zmiana temperatury może powodować obkurczenie naczyń krwionośnych w skórze i zmniejszać oddawanie ciepła z powierzchni ciała. Zdecydowanie bezpieczniej jest rozpocząć kontrolowane chłodzenie wodą chłodną lub letnią, jednocześnie zapewniając przepływ powietrza i obserwując stan psa.

Nie czekaj, aż pies sam się ochłodzi. Jeśli widzisz objawy przegrzania lub udaru cieplnego, nie zabieraj go po prostu do domu z nadzieją, że po odpoczynku wszystko wróci do normy. Przerwij wysiłek i zacznij chłodzenie możliwie szybko. Przy podejrzeniu udaru skontaktuj się również z lekarzem weterynarii.

Nie przykrywaj psa mokrym ręcznikiem. Sam mokry ręcznik nie jest skuteczną metodą chłodzenia, jeśli pozostaje na ciele psa. Materiał ręcznika szybko ogrzewa się od jego ciała, a dodatkowo może ograniczać przepływ powietrza i utrudniać odprowadzanie ciepła. Zamiast przykrywać psa ręcznikiem, znacznie lepiej regularnie zwilżać jego ciało wodą i jednocześnie zapewnić mu ruch powietrza. Jeśli korzystasz z ręcznika, wykorzystaj go do zwilżania psa, a nie do przykrywania go.

Nie zmuszaj psa do picia. Jeśli pies jest przytomny i samodzielnie pije, możesz zaoferować mu wodę. Nie wlewaj jej jednak do pyska i nie próbuj poić psa na siłę. Przy zaburzeniach świadomości lub problemach z połykaniem istnieje ryzyko zachłyśnięcia.

Nie podawaj psu leków na własną rękę. Udar cieplny nie jest zwykłą gorączką, dlatego podawanie leków bez konsultacji z lekarzem weterynarii nie rozwiąże problemu i może być dla psa niebezpieczne. W przypadku podejrzenia udaru najważniejsze jest jak najszybsze rozpoczęcie chłodzenia oraz kontakt z lekarzem weterynarii.

I przede wszystkim nie zakładaj, że skoro pies po kilku minutach wygląda lepiej, to nie potrzebuje już weterynarza. Udar cieplny może powodować uszkodzenia narządów, których nie zobaczysz gołym okiem. Schłodzenie psa jest pierwszą pomocą, ale nie zastępuje diagnostyki i leczenia.

Dlaczego po udarze cieplnym trzeba jechać do weterynarza?

Możesz pomyśleć: „Schłodziłem psa, przestał tak mocno ziać, wygląda lepiej. Może już jest dobrze”. Niestety, poprawa wyglądu psa nie oznacza, że problem został rozwiązany. Udar cieplny może prowadzić do uszkodzeń wielu narządów i zaburzeń krzepnięcia. Część konsekwencji przegrzania nie musi być od razu widoczna dla opiekuna. W lecznicy lekarz może ocenić stan psa, jego temperaturę i parametry wskazujące na ewentualne powikłania oraz zdecydować, czy potrzebne jest dalsze leczenie i obserwacja. Dlatego nawet jeśli po schłodzeniu pies wygląda lepiej, podejrzenie udaru cieplnego jest powodem do pilnego kontaktu z lekarzem weterynarii.

Najbardziej niebezpieczne sytuacje, których możesz uniknąć

Niektóre przypadki są naprawdę łatwe do przewidzenia. Jednym z nich jest pozostawienie psa w samochodzie. Nawet uchylona szyba czy zaparkowanie w cieniu nie sprawią, że samochód staje się bezpiecznym miejscem. Temperatura wewnątrz pojazdu może bardzo szybko wzrosnąć, dlatego psa nie powinno się zostawiać w zaparkowanym samochodzie w ciepłe dni.

Drugim problemem jest intensywny wysiłek w upalny dzień. Jeśli Twój pies uwielbia aportowanie, bieganie czy trening, nie musisz całkowicie rezygnować z aktywności. Powinieneś jednak dopasować ją do warunków. Krótszy spacer w cieniu będzie znacznie lepszym rozwiązaniem niż długa sesja aportowania w pełnym słońcu.

Zwróć również uwagę na nawierzchnię, po jakiej chodzicie. Rozgrzany asfalt, tory tramwajowe czy pomosty mogą być zagrożeniem dla psich łap.

Które psy są szczególnie narażone na udar cieplny?

Ryzyko nie jest takie samo u każdego psa. Szczególną ostrożność zachowaj w przypadku psów brachycefalicznych, takich jak mopsy czy buldogi, ponieważ ich budowa może utrudniać efektywne oddychanie i chłodzenie. Większe ryzyko dotyczy również psów starszych, bardzo młodych, z nadwagą oraz psów z chorobami układu oddechowego i sercowo-naczyniowego. Jednak każdy pies może dostać udaru, jeśli warunki będą dla niego zbyt trudne.

Jak zapobiegać udarowi cieplnemu?

W upalne dni planuj spacery w chłodniejsze godziny i ograniczaj intensywny wysiłek. Zapewnij psu dostęp do świeżej wody i chłodnego, zacienionego miejsca. Podczas dłuższych wyjść zabierz ze sobą wodę. Obserwuj psa zamiast kierować się wyłącznie temperaturą wskazywaną przez termometr, ponieważ znaczenie mają również wilgotność, nasłonecznienie, wiatr, możliwość znalezienia cienia i intensywność aktywności. Jeśli podczas upału zauważysz, że Twój pies zaczyna zachowywać się inaczej niż zwykle, nie ignoruj tego. To właśnie zmiana zachowania może być jednym z pierwszych sygnałów, że jego organizm zaczyna mieć problem z odprowadzaniem ciepła.

Jak zadbać o komfort psa w upały?

W upalne dni warto zadbać nie tylko o odpowiednią temperaturę otoczenia, ale również o to, żeby pies miał możliwość spokojnego odpoczynku i przyjmowania odpowiedniej ilości płynów. Możesz uatrakcyjnić mu letni dzień, wykorzystując np. ROCKSTER SOUP Heaven and Earth – ekologiczną zupę z królika, którą można podać samodzielnie lub wykorzystać jako dodatek do wody czy posiłku. Dobrym pomysłem na spokojne zajęcie w chłodnym miejscu będzie również mata do lizania RUCAN Lick Lock, na której można podać ulubioną przekąskę lub płynny przysmak, jak np. SMOOTHIE DOG Pool Pawty. Takie rozwiązania mogą pomóc urozmaicić psu czas podczas upałów, ale pamiętaj, że podstawą jest zawsze dostęp do świeżej wody, możliwość odpoczynku w cieniu i unikanie nadmiernego wysiłku.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Czy pies może dostać udaru cieplnego bez upału?

Tak. Udar cieplny może być skutkiem nie tylko wysokiej temperatury otoczenia, ale również intensywnego wysiłku czy przebywania w gorącym i słabo wentylowanym miejscu. Szczególnie podatne mogą być psy, które mają problemy z oddychaniem lub inne czynniki zwiększające ryzyko przegrzania.

Czy bardzo mocne ziajanie zawsze oznacza udar cieplny?

Nie. Ziajanie jest naturalnym sposobem chłodzenia organizmu psa i po wysiłku może być bardzo intensywne. Powinno Cię jednak zaniepokoić, jeśli jest nieproporcjonalne do aktywności, nie ustępuje po odpoczynku lub towarzyszą mu ślinienie, wymioty, osłabienie, zaburzenia koordynacji czy zmiana zachowania. W takiej sytuacji nie czekaj na pojawienie się cięższych objawów.

Czy pies powinien pić wodę podczas udaru cieplnego?

Jeśli pies jest przytomny i samodzielnie może bezpiecznie pić, możesz zaoferować mu niewielką ilość wody. Nie zmuszaj go jednak do picia i nie wlewaj wody do pyska, szczególnie jeśli ma zaburzenia świadomości, problemy z oddychaniem lub trudności z połykaniem.

Czy po schłodzeniu psa nadal trzeba jechać do weterynarza?

Jeśli podejrzewasz udar cieplny, powinieneś skontaktować się z lekarzem weterynarii nawet wtedy, gdy pies po schłodzeniu wygląda lepiej. Udar cieplny może spowodować uszkodzenia narządów, których nie da się ocenić wyłącznie na podstawie wyglądu psa. Szybkie schłodzenie jest bardzo ważne, ale nie zastępuje profesjonalnej oceny i leczenia.

Czy udar cieplny może skończyć się śmiercią psa?

Tak. Udar cieplny jest stanem zagrażającym życiu, ponieważ wysoka temperatura może prowadzić do uszkodzenia wielu narządów i poważnych zaburzeń ogólnoustrojowych. Ryzyko ciężkich powikłań rośnie, jeśli pomoc zostanie opóźniona. Dlatego przy podejrzeniu udaru nie czekaj, aż pies straci przytomność – rozpocznij chłodzenie i skontaktuj się z lekarzem weterynarii.

Udar cieplny może rozwijać się szybciej niż się spodziewasz, dlatego nie czekaj, aż pies straci przytomność, żeby zacząć działać. Obserwuj jego zachowanie, reaguj na pierwsze niepokojące objawy i w razie podejrzenia udaru przerwij wysiłek, rozpocznij chłodzenie i skontaktuj się z lekarzem weterynarii. I pamiętaj, że w takiej sytuacji liczy się to, żeby wiedzieć co robić i to, żeby działać szybko.


O Autorce:

Izabela Misiak

Trenerka psów i edukatorka, certyfikowana ratowniczka zwierząt. Specjalizuje się w budowaniu bezpiecznych, świadomych relacji między ludźmi a psami. Prowadzi zajęcia z nose worku, szkolenia z pierwszej pomocy przedweterynaryjnej, profilaktyki pogryzień oraz tworzy autorskie materiały edukacyjne.